World Athletics nie uznało pięciu rekordów świata U20 ustanowionych przez etiopskie biegaczki. Powodem jest śledztwo AIU, które wykazało manipulacje dokumentami tożsamości i fałszowanie wieku zawodniczek.
Trzy Etiopki tracą rekordowe wyniki
Zgodnie z informacjami opublikowanymi w biuletynie World Athletics z marca 2026 roku, aż pięć rekordów świata w kategorii U20, ustanowionych w latach 2023–2024, nie zostało ratyfikowanych lub ich ratyfikacja zostanie wycofana. Najwięcej, bo trzy nieuznane wyniki, należą do Birke Haylom. Zawodniczka ta straciła rekordy na dystansie jednej mili (4:17.13 uzyskane w Oslo w czerwcu 2023 r.), w biegu na 1500 m w hali (3:58.43i w Bostonie w lutym 2024 r.) oraz na 5000 m na stadionie (14:23.71 w Eugene w maju 2024 r.).
Kolejne dwa przypadki dotyczą Melknat Wudu oraz Mediny Eisy. Wynik Wudu na dystansie 3000 m w hali (8:32.34i), osiągnięty w lutym 2024 roku w Bostonie, został odrzucony, ponieważ jej data urodzenia nie została ustalona w sposób satysfakcjonujący dla Athletics Integrity Unit (AIU). Podobny los spotkał rekord Mediny Eisy na 5000 m (14:21.89), wywalczony w Brukseli we wrześniu 2024 roku. Wszystkie trzy biegaczki to utytułowane sportsmenki – Haylom jest byłą mistrzynią świata U20 na 1500 m, Eisa dwukrotną mistrzynią na 5000 m, a Wudu wielokrotną medalistką imprez mistrzowskich. Co istotne, mimo wykreślenia z tabel rekordów, same rezultaty czasowe pozostaną w oficjalnych statystykach jako wyniki zawodów.
Śledztwo AIU i dowody na manipulacje wiekiem
Dochodzenie przeprowadzone przez AIU wykazało rażące nieścisłości w dokumentach tożsamości zawodniczek. Najbardziej jednoznaczny dowód zebrano w sprawie Mediny Eisy. Choć jej paszport wskazywał na datę urodzenia 3 stycznia 2005 roku, śledczy ustalili, że w rzeczywistości urodziła się ona 17 października 2002 roku. Oznacza to, że biegaczka była o trzy lata starsza, niż deklarowano, i w momencie zdobywania złotych medali na mistrzostwach świata U20 w Cali (2022) oraz Limie (2024) nie była już uprawniona do startu w kategorii juniorskiej. Wiek Eisy w 2024 roku wynosił 22 lata, co stawiało ją w uprzywilejowanej pozycji względem rywalek.
Skala przewagi wynikającej z wieku była znacząca. Rekordowy czas Eisy na 5000 m był o 18 sekund lepszy od wyniku kolejnej najszybszej zawodniczki w kategorii U20 spoza Etiopii. Takie zafałszowane rezultaty nie tylko niszczą ideę uczciwej rywalizacji, ale także sztucznie zawyżają standardy kwalifikacyjne, utrudniając realnym juniorom dostęp do światowych czempionatów. W przypadku Birke Haylom, której paszport wskazywał na wiek 18 lat podczas zawodów w 2024 roku, śledczy AIU również zgromadzili dowody sugerujące, że jest ona w rzeczywistości o kilka lat starsza. Odpowiedzialność za ten proceder może spoczywać nie tylko na samych sportowcach, ale również na dorosłych z ich otoczenia.
Dlaczego fałszowanie wieku jest opłacalne?
Zjawisko manipulacji wiekiem jest problemem o charakterze systemowym, szczególnie widocznym w niektórych regionach Afryki Wschodniej i Zachodniej, gdzie rejestry urodzeń nie są tak rygorystyczne jak w Europie czy Ameryce Północnej. Motywacja do fałszerstw jest silna: sukcesy w kategorii juniorów otwierają drzwi do stypendiów NCAA, grantów oraz lukratywnych kontraktów sponsorskich z globalnymi markami. Federacje narodowe z kolei widzą w tym szansę na zdobycie dodatkowego finansowania i prestiżowych medali.
Nigeria i Kenia również pod lupą śledczych
Obecnie AIU prowadzi szersze dochodzenia nie tylko w Etiopii, ale także w Kenii i Nigerii. W samej Nigerii niedawno odkryto ponad 15 sportowców biorących udział w afrykańskich mistrzostwach U20, którzy posługiwali się wieloma różnymi datami urodzenia. World Athletics zapowiada surowe konsekwencje – za manipulację wiekiem grozi zawieszenie na okres od dwóch do czterech lat. Przypadek ten przypomina sprawę dominikańskiego sprintera Luguelina Santosa, który po latach przyznał się do startów z fałszywym paszportem, za co został ukarany trzyletnią dyskwalifikacją w 2023 roku. Mimo trwającego postępowania, zawodniczki takie jak Haylom nadal startują w zawodach seniorskich; w lutym 2026 roku wygrała ona bieg na 1500 m podczas mityngu Copernicus Cup w Toruniu.
Zaostrzenie kontroli w biegach młodzieżowych
Decyzja o odrzuceniu wyników czołowych etiopskich biegaczek to wyraźny sygnał, że AIU dąży do pełnej transparentności w sporcie młodzieżowym. Zaostrzenie kontroli ma na celu ochronę uczciwych sportowców przed nieuczciwą konkurencją oraz przywrócenie wiarygodności tabelom rekordów. W najbliższym czasie należy spodziewać się dalszych weryfikacji dokumentacji medycznej i urzędowej zawodników z krajów o podwyższonym ryzyku manipulacji danymi.
